Wencke van der Meyden, Senior Adviseur bij Plexus
Inleiding
Op dit moment zijn veel GGZ instellingen bezig met het ontwikkelen van zorgpaden. Zorgpaden zijn een hype geworden en dat is niet voor niets. Iedereen voelt aan dat het transparant maken van de zorg kan leiden tot veel verbeteringen en dat echt werken conform richtlijnen de kwaliteit flink kan verhogen.
Maar op dit moment liggen in veel instellingen de papieren zorgprogramma’s nog in de kast. Een terechte vraag is dan ook hoe je er nu voor kunt zorgen dat deze zorgpaden daadwerkelijk ingevoerd worden, met de resultaten die er van verwacht worden.
Eén van de succesfactoren is in ieder geval goede ondersteuning van het EPD en duidelijke management informatie. Over deze ondersteuning is veel te doen. Het is vaak onduidelijk wat instellingen van het EPD verwachten en mogen verwachten. Dat wensen en eisen zo ver uiteen lopen is niet zo gek. De GGZ bestaat immers uit veel verschillenden patiëntgroepen, die ook “ICT-technisch” ieder hun eigen ondersteuning vragen. In dit artikel wordt de ontwikkeling van zorgpaden beschreven en wordt een tweedeling gemaakt in de eisen die de zorgpaden stellen aan het ICT systeem.
Wat houdt de zorgpadenontwikkeling in de GGZ in?
Bij het ontwikkelen van zorgpaden wordt een indeling gemaakt in specifieke patiëntgroepen. Vervolgens wordt voor deze groepen de beste zorg bepaald aan de hand van richtlijnen, laatste onderzoeken en praktijkinzichten. Het voorspelbaar maken van deze zorg maakt dat de behandelaar beter ondersteund kan worden bij het leveren van deze beste zorg.
Plexus begeleidt veel instellingen bij het ontwikkelen van zorgpaden. In 2005 werd voor het eerst de systematiek toegepast binnen de curatieve behandelprogramma's van PsyQ Den Haag. In de jaren erna werd de systematiek toegepast binnen veel verschillende instellingen en werd deze doorontwikkeld voor langdurende en complexere psychiatrie. Omdat de GGZ uit veel verschillende patiëntengroepen bestaat met een zeer uiteenlopende dynamiek, moet er binnen de zorgpaden systematiek dus ook ruimte voor zijn om op deze verschillende dynamieken in te spelen. Plexus definieert 5 niveaus van zorgpaden:
Niveau 1 realiseren, het indelen in patiëntgroepen, is in de GGZ een belangrijke stap. In het ziekenhuis weet iedereen precies welke patiëntkenmerken iemand met bijvoorbeeld de diagnose "blinde darm ontsteking" heeft. Maar voor de GGZ geldt, dat er veel verschillende en voor de behandeling relevante patiëntkenmerken denkbaar zijn binnen bijvoorbeeld de diagnose depressie. Een indeling van patiëntengroepen biedt dus een gemeenschappelijke taal voor behandelaren uit de GGZ instelling. Bij de indeling van patiëntgroepen is het van belang dat er SMART criteria worden geformuleerd die in een “beslisboom” worden verwerkt. Zo is het voor iedereen helder op basis van welke criteria een patiënt tot een bepaalde categorie behoort.
Niveau 2 tot 4 leggen respectievelijk het doel, de eindigheid en de evaluatiecriteria vast. Zo wordt het doelgericht werken, de ROM (routine outcome monitoring) en de eindigheid in het zorgpad gebracht. Pas bij het vijfde niveau wordt ook de daadwerkelijke zorg voor de patiëntengroep gedefinieerd; dit niveau definieert de activiteiten die voor de patiënt verricht worden; van het soort behandelmodule, de frequentie waarin de contacten plaats vinden tot de discipline die deze zorg verleent.
Belangrijke verschillen tussen curatieve en langdurende zorgZoals gezegd, heeft de GGZ veel verschillende patiëntgroepen, ieder met hun eigen dynamiek. Zorgpaden niveau 5 zoals hierboven beschreven zijn heel goed toepasbaar op de curatieve zorg waar al veel bekend is over welke zorg het meest effectief is en dit heeft dan vele voordelen (zie kader).
In de langdurende, complexe zorg is het veel moeilijker, zo niet onmogelijk, de zorg op een dergelijk detailniveau prospectief te beschrijven. Toch biedt de zorgpaden systematiek ook voor deze zorg veel voordelen. Plexus begeleidt veel trajecten in de langdurende zorg waarbij de zorgpaden tot niveau 2, 3 of soms 4 worden ingevuld.
Deze instellingen bereikten met de zorgpaden voor langdurende zorg een nieuwe mijlpaal. Behandelaars kunnen voorafgaand aan de behandeling gemakkelijker aangeven wat een patiënt kan verwachten, het resultaat van behandeling is beter meetbaar en overleg verloopt doelgerichter. Daarnaast wordt ook binnen de langdurende zorg bepaald wanneer de zorg ophoudt. Patiënten krijgen daarmee de meest passende zorg, zolang dat toegevoegde waarde biedt. Tot slot bieden zorgpaden de instelling de mogelijkheid om “terug te kijken” op het zorgtraject en zo steeds meer inzicht te krijgen in welke vormen van zorg het meest effectief zijn geweest; practice based evidence in de praktijk!
Vertaling naar de wensen voor ondersteuning vanuit het EPD
De implementatie van deze werkwijze met zorgpaden verloopt natuurlijk veel makkelijker met de juiste ICT ondersteuning. In een ideale wereld wordt de zorgpadensystematiek volledig geborgd in het ICT systeem. Goede borging in de systemen maakt het werken met zorgpaden namelijk gemakkelijker en het maakt het tegelijkertijd ingewikkelder om van de standaard af te wijken. Denk bijvoorbeeld aan beslisondersteuning bij het doorlopen van de beslisboom vanaf niveau 1 zorgpaden, het kunnen vastleggen van het soort zorgpad, vooraf ingevulde behandelplannen met doelstellingen passend bij dit zorgpad, een in het systeem geborgde evaluatiecyclus tot aan de ondersteuning bij het inplannen van de activiteiten voor niveau 5 zorgpaden.
Helaas is de ideale ondersteuning van een ICT systeem (nog) niet beschikbaar. Nu steeds meer instellingen op het punt staan om volgens de zorgpadensystematiek te gaan werken, is een EPD dat inspeelt op de wensen van zorgpaden een absolute pre. In die onderhandeling worden wensenlijstjes opgesteld en prioriteiten aangegeven. Een tweedeling in de gewenste ondersteuning wordt echter nog niet gemaakt, want net zoals de zorgpadensystematiek een andere vorm aanneemt voor de voorspelbare curatieve zorg ten opzichte van de langdurende complexe zorg, zijn de wensen voor ondersteuning voor deze twee ook anders.
Voor de voorspelbare curatieve zorg heeft de borging van het proces de hoogste prioriteit. Door de voor-gedefinieerde processen te borgen in het EPD zal de kwaliteit van zorg worden verhoogd en de administratieve rompslomp voor de behandelaar afnemen.
De prioriteiten voor de ondersteuning van zorgpaden voor de langdurende complexe zorg liggen met name op het verkrijgen van inzicht. Dat vraagt om een management informatie systeem dat inzicht geeft in de resultaten die zijn bereikt zodat de instelling kan sturen op die doorlopende kwaliteitscyclus.
Want dan wordt het doel van zorgpaden ècht bereikt: inzicht in de geleverde zorg waardoor de kwaliteit blijvend verbeterd kan worden.
Doelen die met zorgpaden kunnen worden bereikt zijn:
Kwaliteit
- Verhoogde effectiviteit door werken conform richtlijnen en laatste inzichten
- Meten effect van de behandeling
- Permanente meet- en verbetercyclus
- Overleg op juiste moment over de juiste zaken
- Specialisatie op specifieke zorgpaden
Service
- Korte toegangstijd door efficiënte inzet behandelaren
- Kortere doorlooptijd door sturen op uitstroom
- Kortere doorlooptijd door vooruit plannen
- Inzicht in behandeltraject
Doelmatigheid
- Doen wat nodig is
- Inzet juiste expertiseniveau/disciplinemix
- Planbaarheid in capaciteit
- Verminderen administratieve last
- Verminderen overlegtijd
- Verminderen no-show door vooruitplannen/regelmaat
Meer Weten?
Neem dan contact op met Wencke van der Meyden:
T +31 (0)20 3010800
E meyden@plexus.nl
Literatuur