De Raad van Bestuur als hoeder van kwaliteitOp woensdag 24 maart organiseerde KPMG Plexus een ‘Food en Forum’. Centrale vraag op deze bijeenkomst was: wie is eindverantwoordelijk voor veilige zorg: de arts of de Raad van Bestuur? Ron Treffers, voorzitter van de RvB van Rijnland Zorggroep, nam deel aan de discussie. ‘Zeggen dat de RvB eindverantwoordelijk is voor de zorgkwaliteit is prima, maar dan moet je ons wel de juiste bevoegdheden geven.’
Wie is primair verantwoordelijk voor de kwaliteit van zorg in een ziekenhuis?
RT: ‘De medisch specialist. Hij moet zorg leveren die volwaardig, verantwoord, veilig en doelmatig is. De relatie tussen behandelaar en patiënt staat centraal bij veiligheid van zorg.’
Waar begint de verantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur?
RT: ‘De RvB moet al wat redelijk is doen om ervoor te zorgen dat specialisten verantwoorde zorg kunnen leveren. Daarnaast zijn wij verantwoordelijk voor de leiding en de continuïteit. Je mag ons erop aanspreken als specialisten structureel onderpresteren.’
Dus niet bij incidenten?
RT: ‘Medische zorg blijft mensenwerk. Er zullen altijd fouten worden gemaakt. De RvB moet er voor zorgen dat wij allemaal, dus ook de specialisten, leren van hun fouten. Daarvoor zijn de juiste faciliteiten nodig, maar ook een veiligheidscultuur binnen de instelling.’
Is de visie op veilige zorg veranderd?
RT: ‘Artsen zijn geen eenlingen meer. Patiënten worden ouder en hebben steeds vaker meerdere aandoeningen. Dat vergt een multidisciplinaire aanpak. Artsen moeten dus steeds meer samenwerken. Tegelijk zijn artsen steeds meer superspecialisten geworden. Ze behandelen vaak nog maar een onderdeel van het volledige ziektebeeld. De kennis en kunde is dus vooruitgegaan, maar de eisen aan samenwerking zijn ook hoger geworden. Dat is een potentieel veiligheidsrisico.’
Hoe is dat risico te managen?
RT: ‘De zorgketen moet rondom de patiënt georganiseerd worden. Een electronisch patiëntendossier (EPD) helpt specialisten beter samenwerken. Een veiligheidscultuur ook: de introductie van protocollen die de veiligheid tijdens behandelingen verhogen, de bereidheid om elkaar aan te spreken als het mis dreigt te gaan.’
Wat is lastiger te introduceren: de techniek, of de cultuur?
RT: ‘Beide zijn moeilijk te introduceren. Dat zie je wel aan de invoering van het EPD. Voor de veiligheidscultuur geldt hetzelfde. Specialisten zien nog te weinig het hele proces waar een patiënt doorheen moet. Ze zijn bovendien bang voor administratieve rompslomp. Dat is niet onterecht. Veiligheidsprotocollen vragen vaak extra administratieve handelingen. Daarbij speelt ook het bijna schizofrene maatschappelijke eisenpakket. We moeten steeds doelmatiger werken, maar tegelijk steeds meer administreren. Dat gaat niet altijd samen.’
Minister Klink van VWS heeft het ziekenhuizen mogelijk gemaakt artsen te schorsen nog voordat de tuchtraad uitspraak heeft gedaan over een klacht.
Bevordert dat de veiligheid?
RT: ‘Dat is niks nieuws. De RvB is al lang gerechtigd om iemand te schorsen. Het probleem is alleen dat het schorsen van een arts-specialist grote financiële risico’s en potentiële imagoschade meebrengt voor ziekenhuizen, zelfs als de rechter het ziekenhuis in het gelijk stelt. De minister heeft gemakkelijk praten. Die draait niet op voor de kosten.’
Heeft de RvB voldoende middelen om veilige zorg af te dwingen?
RT: ‘De Inspectie voor de Gezondheidszorg zegt: de RvB is eindverantwoordelijk voor de veiligheid van de zorg. Dat is gemakkelijk gezegd, maar dan moeten we ook de bevoegdheden krijgen om die taak goed uit te voeren. Neem de peer-beoordelingen van artsen. Daar staat de RvB volledig buiten. In elk ander bedrijf is dat ondenkbaar.’
Hoe moet het dan?
RT: ‘We zijn er niet op uit om artsen te straffen. Onderling vertrouwen tussen artsen en de RvB is cruciaal. Praat met elkaar, geef argumenten voor het veiligheidsbeleid, overtuig en verleid. Fouten maken mag, maar we moeten er wel van leren. Willen artsen dat niet, dan moet je als RvB ook resoluut zijn en afscheid durven nemen. In het Rijnland Ziekenhuis geldt: je werkt hier veilig, of je werkt hier niet. Daarvoor heeft iedereen begrip.’