Financieele Dagblad
maandag, 23 augustus 2010
Volksgezondheid
Zorg levert naast gezondheidswinst ook een bijdrage aan de arbeidsproductiviteit en daarmee aan de economische groei. Als snijden in zorgkosten leidt tot wachtlijsten, minder depressiepreventie of verzwakking van de ouderenzorg, dan leidt dat tot minder welzijn en minder arbeidsparticipatie - van patiënten én mantelzorgers. Dat kost uiteindelijk meer dan het oplevert. Toch kan het: € 6 mrd bezuinigen én de kwaliteit verbeteren.
De variaties in de aangeboden zorg zijn groot. Sommige ziekenhuizen opereren patiënten met prostaatklachten vijf keer vaker dan anderen en wij verwijderen vier keer vaker amandelen bij kinderen dan in Canada. In 65 % van deze laatste ingrepen is er geen objectieve reden om te opereren. ‘Overproductie’ komt zo veel voor, is duur en zonder harde indicatie is het risico van zo`n operatie snel groter dan de opbrengst. Terugdringen levert geld op zonder kwaliteitsverlies.
Ook de kwaliteit van de zorg verschilt. Op veel gebieden (als voorkomen medicatiefouten, depressieterugval, zorg na hartinfarct) hebben koplopers een veel actievere focus op risicobeheersing en patiëntenbegeleiding dan andere, met betere uitkomsten en lagere kosten door zwaardere zorg te voorkomen. We moeten de zorg anders organiseren: investeren in gezond gedrag en voorkomen van complicaties. Strenger rookbeleid leidt tot 10% à 20% minder hartinfarcten. Betere zorg voor dementerenden maakt langer thuis blijven mogelijk en bespaart € 500 mln. De ‘juiste plaats’ betekent ook: gebruik duurdere voorzieningen alleen als dat echt nodig is. De eerste hulp in een ziekenhuis is drie keer zo duur als een huisartsenpost, terwijl deze meerkosten in 80% van de gevallen overbodig zijn. In de geestelijke gezondheidszorg hebben we twee keer zoveel intramurale bedden als andere Europese landen. Geen cijfer om trots op te zijn.
Andersom moet gespecialiseerde zorg plaatsvinden waar ervaring en voorzieningen optimaal zijn. Concentratie en differentiatie is met name bij ziekenhuizen onontkoombaar. Honderd Spoedeisende Hulp-afdelingen met de bijbehorende infrastructuur, zoals ok en Intensive Care is niet alleen duur. Het is ook aantoonbaar onmogelijk om in al die afdelingen topkwaliteit te leveren. Hetzelfde geldt voor vrijwel alle andere onderdelen van de ziekenhuiszorg. Met iets langere reistijd kunnen voorzieningen, expertise en ervaring geconcentreerd worden. Dat levert betere resultaten op tegen lagere kosten. Voor de meeste ziekenhuizen blijft een plaats - maar niet in de huidige vorm. Kiezen voor kostenreductie door kwaliteit is niet makkelijk, maar wel de enige juiste keuze.
Marc Berg is arts, partner bij Plexus en voormalig hoogleraar sociaal-medische wetenschappen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.