Brede heroverwegingen en hippe management hypes: grootse plannen! Maar als je er goed doorheen kijkt en verstandig mee omgaat, bieden ze de sleutels naar een ggz waar de toegevoegde waarde vanaf spat.
De ggz is toe aan een forse strategische stap vooruit…
De voorstellen uit de heroverweging gaan over pakketselectie, eigen risico/bijdrage en sturing op het zorgaanbod. Voor de ggz wordt specifiek melding gemaakt van de potentie van onder meer zelfmanagement, e-mental health, verschuiving van “2e naar 1e” lijns zorg, en ambulantisering / extramuralisering. Allemaal hypes? Lijkt me niet. Gezien de beschikbare evidence mag je veilig veronderstelling dat grote groepen patiënten over 5-10 jaar hun zorg op een heel andere manier krijgen aangeboden. Creatieve destructie heet dat in de management literatuur. Het oude loslaten om anders en veel beter zorg te kunnen gaan leveren. Klinkt (en is) heftig, maar volgens mij is de sector er aan toe, want aan goede ideeën geen gebrek. De opschudding die de brede heroverweging voorspelt kan instellingen juist helpen een grote stap te zetten, mits slim doordacht en tijdig voorbereid.
…maar moet tegelijk doorwerken aan een steviger operationele basis
Ondertussen moeten instellingen natuurlijk wel gewoon door draaien. Hoe de brede heroverwegingen ook uitwerken, we zijn de komende jaren zeker (ook) nog zoet met het verhogen van de doelmatigheid, het stroomlijnen van het primaire proces en het op orde brengen van de ondersteunende diensten. Op zich al een hele uitdaging, waarvoor we dan ook graag terugvallen op bewezen succesvolle methodieken. Dat is echter minder makkelijk dan het op het eerste gezicht lijkt.
Wat is uw hype?
Sinds mijn overstap naar de zorg dik 5 jaar geleden, is mij opgevallen dat instellingen soms wel erg snel achter hippe management hypes aanlopen. Dat terwijl voorbeelden in andere sectoren telkens weer laten zien, dat met veel poeha aangekondigde standaard methodieken en modellen alleen iets bijdragen, als je er uitpikt wat in jouw situatie passend is. Oftewel, als je er je geheel eigen, interne hype van maakt. Ik bespreek hieronder kort drie voorbeelden van hypes in de zorg, waar dit voor opgaat.
Zorgprogrammeren tot het gaatje
Soms lijkt het wel het panacee voor alle inhoudelijke, logistieke en financiële uitdagingen. De hype rondom zorgprogrammering leidt tot de verwachting, dat er een middel is dat in elke instelling, voor elke patiëntengroep en onder elke omstandigheid op een standaard manier kan worden uitgerold. En dat klopt dus niet. Afhankelijk van de populatie en situatie komt iedere instelling op andere doelen en urgentie uit, dus varieert ook de optimale vorm van zorgprogrammering (wat wel/niet programmeren, detailniveau, mate van uniformering). Voeg daaraan toe, dat werken met zorgprogramma’s vrijwel altijd leidt tot aanpassingen in sturingsmodel en vaak ook tot wijzigingen in organisatiestructuur, en u begrijpt dat one size fits all hier gewoonweg niet kan werken.
Lean maar niet mean
Net als bij zorgprogrammering belooft ook Lean (met in het kielzog Six Sigma) een ‘one size fits all’ oplossing. Tenminste, als je niet verder kijkt dan de marketing in management boeken. De waarheid is, dat elke succesvolle ‘lean’ organisatie een geheel op de eigen doelstellingen en situatie toegesneden weg heeft gekozen. Hun bestuurders vertellen je, dat werken aan een Lean organisatie een inspirerende bezigheid is met veel potentie voor morgen. Maar ook, dat als je ondertussen vandaag niet scherp genoeg presteert, je het risico loopt de ‘journey’ nooit af te kunnen maken. Weet dus waarvoor u het doet en wanneer u welk resultaat nodig heeft. Vaak kan je met een paar heel gerichte interventies op de korte termijn enorme slagen maken binnen je teams en management, om zo de ruimte, rust en motivatie te creëren voor een langduriger aanpak. Met zo’n uitgekiende benadering slaat u dus twee vliegen in één klap – en dat zorgt voor de mean in “Lean and Mean”.
Kantelen totdat je omvalt
Het laatste voorbeeld is de procesorganisatie hype: we hadden een verticale lijn (functies, regio’s, locaties) – nu gaan we in één keer om naar een horizontale lijn (productmanagers, patiëntgroep-directeuren, elke depressieve patiënt valt onder dezelfde divisie). Wat zijn we daarbij zoal vergeten: een grotere afstand leiding-werkvloer, fragmentatie van kleine teams in ‘de periferie’, en dat horizontale muren vaak even lastig te slechten zijn als de oude verticale. Alles over één kam werkt dan ook niet, de optimale aanpak verschilt per patiëntgroep en per locale situatie. Juist het denken in nieuwe, betere zorgmodellen per patiëntgroep (mede gedreven door de hiervoor genoemde voorstellen uit de brede heroverwegingen) levert de bouwstenen waaromheen je je organisatie structureert, delen afsplitst of juist samengaat met een andere aanbieder.
Samengevat: ik geloof erin, dat iedere organisatie haar eigen, interne hype moet construeren. Jat zonder scrupules van alle hippe methodieken, maar loop niet kritiekloos achter ‘de’ standaard aan. Alleen dan past uw aanpak bij wat er voor uw organisatie het hardst nodig is en wordt het iets dat echt van uw organisatie zelf is. Als u er dan ook nog voor zorgt, dat uw aanpak aansluit bij de grote strategische stappen die de ggz gaat zetten, dan heeft u het juiste antwoord te pakken op de vraag:
Wat is uw hype?